Iaz 5.635 emakumek salatu zuten Euskadin bikotekideak, bikotekide ohiak edo familia-inguruak sexu-erasoak edo erasoak egin zizkiela. Emakume gehienak (3.796 emakume) bikotekidearen edo bikotekide ohiaren erasoen biktima izan ziren, eraso guztien %67.

Lurralde historikoka, Araban 953 emakumek, Bizkaian 2.8855ek eta Gipuzkoan 1.797k pairatu zuten hiru indarkeria-mota horietakoren bat; horrek esan nahi du 2024ko datuak ia nabarmenak direla, orduan 5.634 biktima izan baitziren (iaz baino bat gutxiago).

Datu horiek ikusita, Emakunde Emakumearen Euskal Erakundeak ohartarazi du emakumeen aurkako indarkeria matxistaren dimentsioa salaketek egiaztatzen dutena baino "askoz handiagoa" dela.

"Hori oso argi ikusi dugu 4.500 euskal emakumeri egindako azken inkestan, non bitik batek ziurtatzen duen indarkeria matxistaren bat jasan duela bizitzan zehar. Emakumeen aurkako indarkeria matxistak neurriz kanpo eragiten die emakumeei, baina hein handi batean ezkutuan dago, %15ek bakarrik salatzen baitu, eta %80k, berriz, lagunei, senideei...", azaldu dute Emakundeko iturriek Europa Pressi egindako adierazpenetan.

Hori dela eta, Emakumearen Euskal Erakundeak adierazi duenez, gizarte gisa, "emakumeei erantzun, lagundu, ulertu, lagundu eta arreta emateko betebeharra dago, eta hori ez da emakume batzuen arazo pertsonala, arazo soziala baizik".

Arazoaren sustraia "gizonen eta emakumeen arteko desberdintasuna" dela adierazi ondoren, urtez urte salaketa kopuruak gora egin duela ikusi du, eta horrek, besteak beste, "erakusten du zenbat eta sentsibilizazio handiagoa eta indarkeria matxistaren inguruan zenbat eta zerbitzu eta baliabide gehiago egon, orduan eta kasu gehiago agerian geratzen direla".

SEXU-ERASOAK

Jasandako indarkeria motari dagokionez, 731 emakumek salatu zuten iaz sexu askatasunaren aurkako delitu baten biktima izan zirela Euskal Autonomia Erkidegoan, 2024ko aldi berean baino %2,5 gutxiago, Emakunde Emakumearen Euskal Erakundeak bildutako datuen arabera.

Lurraldeen arabera, Bizkaian mota horretako delituen biktima diren emakumeen artean % 9,7ko igoera nabarmendu zen (350 2024an, eta 384, berriz, 2025ean). Araban %3,5eko igoera izan zen (114 kasu 2024an, eta 118, berriz, urtebete geroago), eta Gipuzkoan %19,9ko jaitsiera izan zuten (286 kasu 2024an, eta 229, berriz, iaz).

Bikotekideak edo bikotekide ohiak eragindako indarkeriaren biktima izan diren emakumeen kopuruak ere behera egin du (-%0,7): 3.796 izan dira, hau da, aurreko urtean baino 29 gutxiago (3.825). Lurraldeka, 656 biktima zenbatu ziren Araban (+%0,15 2024tik), 1.928 Bizkaian (-%0,3) eta 1.212 Gipuzkoan (-%1,8).

Aitzitik, %4,6 hazi zen familia barruko indarkeria jasan zuten emakumeen kopurua (biktimaren familia inguruneak eragindakoa, bikotekideak edo bikotekide ohiak egindakoa izan ezik), 1.108 emakume erasotu ondoren, 2024ko 1.059 emakumeren kasuan.

Igoerarik handiena Araban izan zen (+%9,1), 179 izan baitziren, aurreko urtean baino 15 eraso gehiago. Gipuzkoan, 356 emakumeri egin zieten eraso ingurukoek (+%5,3), eta Bizkaian, berriz, %2,8 hazi zen (557 izan ziren 2024an, eta 573 izan ziren iaz).

ERAKUNDEEN ARTEKO KANPAINAK

Arazo horren dimentsioa ikusita, Emakundek sentsibilizazio kanpaina instituzionalekin jarraitzeko eskatu du, "sustrai sakonak dituen egiturazko arazoa delako". Hala ere, aitortu du azken hamarkadetan "aurrerapen asko" egin direla egituretan, zerbitzuetan eta baliabideetan, emakumeen aurkako indarkeria prebenitzeko eta indarkeria jasaten duten emakumeak artatzeko.

Hala, gogorarazi du azken hamarkada hauetan Euskadin lege esparru propioa sortu eta finkatu dela 2005eko Berdintasunerako Lege "aitzindariarekin" eta 2022an berritzearekin; erakundeen arteko koordinazioa indartu da, emakume biktimen arreta hobetzeko Erakundeen arteko III. Akordioaren bidez, eta arlo guztien arteko koordinazioan aurrera egiten ari da: osasuna, gizarte zerbitzuak, segurtasuna, justizia; edo datu ofizialen bilketan egindako aurrerapenak eta Eusko Jaurlaritzak 4.500 emakumeri egindako elkarrizketa bezalako azterlanak eta inkestak, "argigarria" izan dena.

Gainera, honako zerbitzu eta baliabide hauek nabarmendu ditu: SATEVI 24 ordu telefonoa, Biktimari Laguntzeko Zerbitzua (salaketa jarri aurretik orientabidea ematen du), indarkeria matxistaren biktima diren emakumeentzako eta seme-alaba umezurtzentzako laguntza ekonomikoak, edo indarkeriaren biktima diren emakume atzerritarrek aldi baterako egoitza-baimena lortzeko laguntza espezifikoak.

Era berean, biktimei erreparazioa emateko neurriak, zerbitzuetara iristeko lehen puntu gisa jarduten duten oinarrizko gizarte-zerbitzuak, indarkeria-kasuetan jarduteko protokoloak , osasuneko, justiziako eta polizietako profesionalen prestakuntza, sexu-indarkerian espezializatutako 24 orduko krisi-zentroak sortzea eta babes-neurriak (Ertzaintzak 6.223 emakume babesten ditu gaur egun) nabarmendu ditu.