Erraz gutxiesten dira gaur egun damua eta barkamena. Kontzeptu kristauak direla esatea aski da zenbaitentzat horien balioa ukatzeko. Damua, ordea, akatsa onartu eta berriz ez errepikatzeko barne-konpromisoa da; barkamena, ostera –baita barkamen-eskea ere–, biktimaren askapenerako tresna indartsua, mendeku-zikloak apurtzen dituena. Biak ere kristautasunak txertatu aurretik funtzionatzen duten mekanismo unibertsalak. 

Barkamena eskatu du berriz Alemaniak Gernikan, naziek egindako sarraskiagatik. Espainiak ez du horren beharrik sumatu, “gu, errepublikazaleok, biktima izan ginen, ez borrero!”, izan da desenkusa. Gobernuek, baina, aurrekoen ardurak eta ongai-zak oro hartzen dituzte oinordekotzan, eta euskal herritar askorentzat keinu estimagarria eta askatzailea litzateke. Agintea eskuinaren mende egon arte itxaron behar al dugu, haietako hainbaten familiek izan zuten inplikazio zuzena aitortu eta barkamena eskatuko dutelakoan? Argi esan du Aznarrek: “Ez dut nire aita parte izan zen ezer gaitzetsiko”. Nork izan dezake zalantzarik pribatuan egingo dizkion ohore-aitortzez? Espainiako erregearen jokabidea ere bide bertsutik doake: ez dut kondenatuko gure aitari agintea eman zionaren ekintzarik. Zertara etorri da Gernikara Felipe VI.a, barkamena eskatzeko eta biktimen ahotsa entzuteko asmorik ez bazuen?

Gaur 40 urte, une honetan berean, Mikel Zabaltza orbaizetarra Intxaurrondoko kuartelean zeukaten gatibu. Hil arte torturatu zuen Guardia Zibilak. Ez du damurik agertu, ez du barkamenik eskatu, ez du aitortzarik ere egin. Gainera, Pedro Sánchezen gobernuak erakunde militarreko maila gorena eman zion duela bi urte hilketa hartan zuzenean parte hartu zuten guardietako bati: Arturo Espejo teniente jeneral izendatu zuen Grande-Marlaska ministroak. Torturatzailea goretsia, eraila baztertua. Zaurian pikorra: Estrasburgoko auzitegiak sei aldiz zigortua du Espainia Grande-Marlaskaren ardurapean izandako ustezko torturak ez epaitzeagatik. 

Hotzikara eragiten du Zabaltza gaur 40 urte, ordu honetan berean, zer pairatzen ari ote zen irudikatzeak. Arduradunen damurik eta barkamen-eskerik ezean, bada guri zuzenean dagokigun ardura bat: inoiz ez ahanztea.