Behobia-San Sebastian (B/SS) lasterketaren historia luzean gertatu izan da egindako aldaketa bakoitzak erreakzioak eta kritikak eragitea. Ohikoa da, halaber, behin aldaketa ezarrita, lasterketa hobetzen duela goraipatzea. Egoera normala hain kolektibo zabal eta askotarikoan.
Aurtengo edizioan, 2026an, aurreko edizioan gertatu ziren kaos-uneak saihesteko, dortsalak esleitzeko metodorik onena zozketa egitea dela erabaki da. Izan ere, iaz milaka pertsona saiatu ziren lehen unean bat-batean izena ematen, askotan gailu ugari erabiliz eta sistema informatikoaren kolapsoek eragindako frustrazioa pairatuz. Lasterketarik ospetsu eta eskaera handikoetan gertatzen den bezala, badirudi zozketa dela irtenbiderik egokiena arazoari, hau da, zoriak esleitzea eskuragarri dauden dortsalak.
Oihana Zunzunegik ez dirudi konponbide hori bidezkoa denik emakumeei dagokionez, horri buruz, otsailaren 23ko iritzi artikuluan argitaratuta honako hau planteatzen baitu: "…zer gertatzen da 50/50/25 Erronkarekin, 2025erako emakumeen partaidetza %50era iristeko ezarritako berdintasun helburuarekin? Jakinda soilik %33ra iritsi dela [%33,8 izan zen] eta helburua ez dela lortu. Kluba 2018az geroztik ari da erronka hori publikoki adierazten, eta Gipuzkoako Zaindari berdintasun saria jasota urrats esanguratsuagoa eskatuko nieke.” “Emakumeok…gure ahaleginaz gain, kirol-sistemako eragileen eta administrazio publikoen egiturazko-erabakiak behar dira parte-hartze hori ahalbidetzeko.” Bere irtenbidea, helburu hori azkar lortzeko, ohiko korrikalariak zozketatik kanpo uzten diren bezala (hau da, azken bost edizioetatik hiru korritu dituztenak (horien % 25 emakumeak dira) eta aldez aurretik data jakin batzuetan izena eman dezaketenak), zozketatik salbuestea ere lasterketan parte hartu nahi duten emakume guztiak; hau da, emakume guztiek plaza bermatuta izatea lasterketan.
Ez du argitzen, baina, zein den planteamendu horren azken helburua? Guztira 15.000 dortsal gorde emakumeentzat? Eta kopuru hori baino gehiago inskribatuz gero? Batzuk kanpoan geratuko lirateke? Nortzuk? Galdera horiek gehiegizkoak dirudite, baina dagoeneko distantzia horretako lasterketa batzuetan emakumeen parte-hartzea %60tik gorakoa da, eta uste dugu B/SSn horrelako zerbait gerta litekeela etorkizun ez oso urrun batean.
Bidali zure gutuna!
Zure Irakurlearen Gutuna bidali nahiko bazenu, gehienez 30 lerrokoa izan beharko da eta sinatua egon. Igorlearen NANaren kopia erantsi beharko da, baita telefono zenbakia ere bai. NOTICIAS DE GIPUZKOA egunkariak argitaratzeko eskubidea gordetzen du, baita laburtzearena ere. Gutunak cartas@noticiasdegipuzkoa.eus helbidera bidali.
Bestalde, kirol-sistemako eragileak eta administrazio publikoak aipatzen ditu egileak, neurriak ezar ditzaten. Bitxia da, berak oso ondo ezagutzen duen sistema eta administrazio horiek hamarkadak daramatzatelako emakumeak kirol-jardueran sartzeko programekin, neskek eta gazteek praktika hori utz ez dezaten, eta helburua oraindik urrun dagoela dirudi.
Kirol-sistema egitura androzentrikoa da, mende luze batez emakumeak beren praktikatik kanpo utzi dituena. Egitura hori materiala eta sinbolikoa da, eta genero-desberdintasunak sortzen ditu, emakumeak berdintasunez sartzea eragozten dutenak, hainbat arrazoirengatik. Hori horrela ez balitz, uste dut aspaldi lortuko zuketela sistema horrek eta egitura horiek berdintasunezko kirol-sistema bat.
50/50 erronka utopia bat izan daiteke, eta utopietan garrantzitsuena ez da amaiera, batzuetan ez baita lortzen, baizik eta egiten den bidea. Emakumeak etengabe sartzen dira running-ean, eta arrazoi askorengatik gertatzen ari da; besteak beste, erakargarriak eta gozagarriak diren estimulu-ekintzak abiarazteagatik.
Emakumeak zozketatik kanpo uztea neurri desegokia iruditzen zait, errealitatetik aldentzea iruditzen zait, runningeko gainerako partaideekin baldintza berdinetan parte hartzeko protagonismoa kentzea. Ikusiko dugu zer gertatzen den aurten zozketarekin, eta, orduan, aztertzeko eta erabakiak hartzeko unea izango da, beharrezkoak badira.
*Antropologo feminista B/SSko eta C.D.Fortuna K.Eko boluntarioa eta laguntzailea