Madril – Planetako %1 aberatsenak hamar egun eskasetan kontsumitu du 2026 osorako legokiokeen karbono dioxido isurien bolumena, berotze globala 1,5 gradutara mugatzeko helburua bete nahi bada. Hala ondorioztatu du Oxfam Intermonen azterketa berri batek, zeinak ohartarazi baitu aberastasun handiena duten pertsonen %0,1ek muga hori gainditu zutela, baita urtarrilaren 3an ere.
Azterlanak azpimarratzen du eredu hori Espainiako estatuan ere errepikatzen dela. Egungo kutsadura-mailak aldatzen ez badira, baliabide gehien dituzten biztanleen %1ek urtarrilaren 16an agortuko du CO2aren urteko aurrekontua, eta %0,1ek, berriz, 4an. Oxfamek "Pollutocrat Day" izena jarri dio data horri, azaldu duenez, krisi klimatikoa larriagotzeko dirutza handiek duten erantzukizun neurrigabea ikusarazteko.
Egoera horren aurrean, erakundeak gehien kutsatzen dutenei zuzendutako neurri espezifikoak eskatzen dizkie gobernuei. Horien artean, karbono aztarnan eta ahalmen ekonomikoan oinarritutako emisioak murrizteko ahalegina birbanatzea, eta pertsona superaberatsen errentaren eta aberastasunaren gaineko zergak handitzea. Era berean, babesa eskatu die NBEren negoziazioei, nazioarteko lankidetza fiskal bidezkoago baterantz aurrera egiteko.
Oxfamek, gainera, erregai fosilen enpresen ezohiko mozkinak zergapetzea proposatu du. Bere kalkuluen arabera, 585 petrolio, gas eta ikatz konpainia handiri aplikatutako zerga batek 400.000 milioi dolarreraino biltzea ahalbidetuko luke urte bakar batean, Hego Globaleko herrialdeetako kalte klimatikoen kostuaren kopuru baliokidea.
Aberastasunaren kontzentrazioa
Oharra. Oxfam Intermonek ohartarazi du aberastasunaren kontzentrazioak botere politikoaren eta eragiteko ahalmenaren neurrigabeko metaketa ere badakarrela. Adibide gisa, gogorarazi du Brasilgo Klimaren azken Goi Bileran (COP30) erregai fosilen lobby-en ordezkariek edozein ordezkaritza nazional gainditu zutela kopuruan, herrialde anfitrioiaren ordezkaritza izan ezik, 1.600 lagun ingururekin. Desberdintasun horrek ondorio larriak ditu emisioak sortzerakoan: hamarkada luzeetan, errenta baxu eta ertain-baxuko herrialdeetan 44 bilioi dolarreko galerak eragingo dituzte 2050erako. Gainera, urte bakar batean % 1 aberatsagoa den isurketek 1,3 milioi heriotza eragin ditzakete beroagatik 2100 baino lehen.
Espainiako kasuan, erregai fosilentzako dirulaguntzak kendu behar direla eta klima-aldaketaren inpaktuen eraginpean gehien dauden kolektiboen babesa indartu behar dela azpimarratzen du. “Pertsonak eta planeta erdigunean kokatuko dituen sistema bat eraiki behar da. Iraunkortasunean eta ekitatean oinarritutako eredu bat funtsezkoa da krisi klimatikoari aurre egiteko eta pertsona guztientzako etorkizun justua bermatzeko”, adierazi zuen Norman Martinek, Oxfam Intermoneko Klima Aldaketaren Politiketan adituak.
GKEak gogorarazi du aberatsen eta pobreen arteko emisioen arrakala egiturazkoa dela. 2022an, diru sarrera handienak zituen %1eko pertsona batek ia 15 aldiz karbono gehiago isuri zuen baliabide gutxien zituen erdiko norbaitek baino. Estatuan, %0,1 aberatsagoa den pertsona batek 55 aldiz gehiago isuri du %50 pobreagoa den beste batek baino. Txostenak gaineratzen duenez, eragina larriagotu egiten da aberastasun handiek oso kutsagarriak diren sektoreetan inbertitzaile gisa duten paperagatik eta eragin politikoagatik.
Oxfamek ohartarazi du desoreka horrek ondorio latzak izango dituela, eta kalkulatu du %1eko isuri aberatsenak 1,3 milioi heriotza eragingo dituela beroarekin lotuta mendea amaitu baino lehen.
