EHUko hainbat sailetako hamaika irakaslek Unamunoren heriotza argitzeko Salamancako Unibertsitateko (USAL) diziplinarteko ikerketari laguntzeko ekimen bat bultzatuko dute. Ekimen horretan Aranzadi Institutuak eta Auzitegi Medikuntzako Institutuko ikertzaileek ere parte hartzen dute.

EHUk ohar baten bidez jakinarazi duenez, David Hoyos eta Jon Bernat Zubiri laguntza taldeko koordinatzaileek adierazi dutenez, "Unamunoren heriotzaren inguruko kriminalitate zantzuek, etxean bertan eta egoera bitxian, USAL sustatzen ari den ikerketan parte hartzeko eskatzen diote EHUri".

Bere hitzetan, ikerketak "beharrezko baliabide guztiak izan behar ditu gau hartan Bartolome Aragon falangistaren eta ondoezaren sintomarik izan ez zuen On Miguelen artean zer gertatu zen argitzeko; izan ere, behin baino gehiagotan adierazi zuen hiltzeko mehatxupean zegoela eta etxeko atxiloketatik ihes egin nahi zuela".

Zentzu horretan, Aranzadik "bere ezagutza teknikoa eta esperientzia zabala" emateko konpromisoa hartu du, "Miguel de Unamunoren heriotzaren inguruabarrak argitzeko, Telesforo Aranzadi sortzailearen senidea".

Bizkaia Aretoan egin zen topaketaren aurkezpen instituzionalean, Joxerramon Bengoetxea EHUko errektoreak "proiektuaren osagai historikoa" azpimarratu zuen, eta "bi unibertsitateen artean eta gai horretan garrantzi handia duten eragileekin ezarritako lankidetza" nabarmendu zuen.

Unamuno, según Sorolla.

Unamuno, según Sorolla. Begoña. E. Ocerin

Bestalde, Francisco Javier de Santiago USALeko Jokabide Kriminaleko Masterreko zuzendariak eta Maria Montfragüe psikolinguistak errektorearekin eta Eusko Jaurlaritzarekin izandako bileran, Miguel de Unamunoren bizitzako azken bi hilabeteetako gertaerak gogorarazi zituzten: "etxeko atxiloketa, Erregimeneko agintarien mehatxuak eta heriotzaren inguruabar susmagarriak, falangistek gorpuaz jabetu izana eta hain presaka lurperatu izana, datak zirela eta".

Fusilamendua Urtezahar gauean

1937ko urtarrilaren 1eko goizalde horretan Salamancako hilerriko hormetan Bejarreko Udaleko 11 pertsona fusilatu zituzten, tartean alkatea, idazkaria eta hainbat zinegotzi.  Goizaldean atera zituzten eta Plaza Nagusitik paseatu zituzten exekutatu aurretik, Urtezahar gaueko 'parranda' ikus zezaten, eta handik hormara eraman zituzten, eta han exekutatu zituzten", adierazi dute.