Euskadin bizi-itxaropenak gora egiten duen bitartean, maximo historikoetara iritsi arte, emakumeen %40 inguruk ez dute seme-alabarik izango. Eustaten azken datuen arabera, ugalkortasuna batez bestekoaren azpitik dago, eta, horri bizi-itxaropenaren goranzko joera gehituta, biztanleria zahartuagoa izango da, oro har.

Ugalkortasuna oso muga baxuetan dago; izan ere, 2023an, batez beste, 1,15 jaiotza izan ziren emakume bakoitzeko, aurreko urtean baino bost hamarren gutxiago, Europar Batasunean baino 1,46 gutxiago. Indize baxuena Bizkaian izan zen, 1,10 jaiotza emakume bakoitzeko, eta Araban eta Gipuzkoan 1,21 eta 1,20 izan ziren, hurrenez hurren.

Horrek esan nahi du emakume bakoitzak, batez beste, 0,59 lehen jaiotza dituela, hau da, emakumeen %41ek ez lukeela ondorengorik izango, 0,41 bigarren jaiotza eta 0,15 hirugarren edo ondorengo jaiotza.

Bizi-itxaropenak gora egin du

Euskadiko bizi-itxaropena zazpi hamarren hazi zen 2023an gizonen kasuan, 81,2 urteko maximo historikora iritsiz, eta bost hamarren emakumeen kasuan, 86,6 urtera iritsiz.

Hala jasotzen du Eustat Euskal Estatistika Erakundeak ostegun honetan argitaratu duen azterketak; bertan, bizi-itxaropenaren, ugalkortasunaren, ezkontzen eta migrazioen bilakaera aztertzen du Euskadin, iaz.

Bizi-itxaropenaren kasuan, pandemiak iraun zuen bitartean izan ziren jaitsieren ondoren, balio maximoetara iritsi da, eta, beraz, euskal herritarrena Europar Batasun osoan ematen dena baino handiagoa da oraindik ere, 2,3 urtean gainditzen baitu gizonen kasuan, eta 2,4 urtean emakumeen kasuan.

Estatu osoko bizi-itxaropenarekin alderatuz gero —Europako herrialdeen artean altuenetakoa da—, euskaldunena hamarren bat txikiagoa da gizonen kasuan, eta hiru txikiagoa emakumeen kasuan.

Azken 50 urteetan Euskadin bizi itxaropenak izan duen bilakaerak agerian uzten du hazkunde hori: 1976an 69,6 urtekoa zen gizonen kasuan eta 76,9 urtekoa emakumeen kasuan; beraz, 11,6 urteko gorakadak izan dira euskaldunen kasuan, eta 9,7 urtekoak euskal emakumeen kasuan.

Heriotzen arrazoiei dagokienez, tumoreak dira mehatxu nagusia. Erabat desagerraraztea lortuko balitz, gizonek 3,9 urtean luzatuko lukete bizitza, eta emakumeek, 2,9 urtean.

Euskal emakumeak batez beste 33 urterekin dira ama

Gainera, euskal emakumeen ugalkortasunaren beste ezaugarrietako bat amatasunaren batez besteko adin altua da, 33,3 urtekoa, Europar Batasunekoa baino 2 urte gehiagokoa.

Arabak batez besteko adina beste bi lurraldeek baino zertxobait txikiagoa du (32,9 urte); Bizkaian 33,4 urtekoa da, eta Gipuzkoan 33,3 urtekoa.

Ezkontza-tasari buruzko azterketak, berriz, erakusten du 2023an lehen aldiz ezkontzeko batez besteko adina 38,2 urtekoa izan zela gizonentzat, eta 35,5 urtekoa emakumeentzat.

Migrazioei dagokienez, euskal herritar bakoitzak, batez beste, lau emigrazio inguru egingo ditu bere bizitzan zehar, sarrienak probintzia barrukoak, eta zertxobait gehiago gizonen artean emakumeen artean baino.

Araban 3,2 emigrazio izan dira batez beste, eta Bizkaian 4,2; Gipuzkoan 3,8.